Connect with us

Polítika

Povu Fó Fiar Bá CNRT Tanba Hakarak Mudansa

Published

on

Hatutan.com, (30 Maiu 2023), Díli- Sekretáriu Jerál Partidu Congresso Nasionál Reconstrução Timorense (CNRT), Francisco Kalbuadi Lay, hateten rezultadu eleisaun parlamentár, 21 fulan-Maiu 2023, hatudu povu nia deseju bá mudansa tamba ne’e CNRT hakruuk bá desizaun ne’ebé povu fó no komprometidu atu serbí povu no kontinua esforsu bá dezenvolvimentu nasionál.

Lee Mós : 01 Juñu, CNE Submete Rezultadu Apuramentu Nasionál bá Tribunál Halo Validasaun

Sekretáriu Jerál Partidu CNRT, Francisco Kalbuadi Lay, haktuir Partidu CNRT ho nia prezidente Kay Rala Xanana Gusmão hakarak hato’o parabéns bá órgaun eleitorál sira hanesan Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) no Comissão Nasionál das Eleições (CNE), bá líder komunitáriu sira, observadór nasionál no internasionál, Autoridade Seguransa no Defeza, Konfisoins Relijiozu, lider igreja Katólika iha Timor-Leste no espesiál liu bá povu Timor-Leste ba susesu iha eleisaun parlamentár 2023.

Advertisement

Sekretáriu Jerál Partidu CNRT, Francisco Kalbuadi Lay. Foto/Elio dos Santos da Costa

Partidu CNRT hakruuk ho respeita bá desizaun ne’ebé povu fó liu husi eleisaun parlamentár ne’ebé liu tiha ona. Tamba ne’e, Francisco Kalbuai Lay hateten, Partidu CNRT sei la haluha sakrifisiu no domin ne’ebé povu tomak fó, hodi hili CNRT hanesan partidu mais votadu iha eleisaun parlamentár, tinan ida-ne’e.

“Apresia bá militante no simpatizante inklui apoiante sira nia domin bá partidu CNRT no avô Xanana Gusmão ne’ebé hatudu dezde kampaña too iha eleisaun. Bá militante no simpatizante sira hotu no povu doben Timor-Leste, imi hotu nia esforsu, ami sei hanai no hakruuk, hodi tane imi nia konfiansa ne’e,” Francisco Kalbuadi Lay bá jornalista sira iha konferénsia ba imprensa ne’ebé hala’o iha sede partidu CNRT, Bairo dos Grilhos, Díli, Tersa (30/05/2023).

Sekretáriu Jerál Partidu CNRT ne’e hatutan, povu fó ona fiar mai iha partidu CNRT no fiar ida-ne’e la’ós ki’ik, tamba hosi kadeira 21 iha eleisaun parlamentár 2017 sa’e bá kadeira 31 iha eleisaun tinan ne’e, ida ne’e hatudu povu nia vontade no konfiansa polítika bá partidu CNRT boot no povu iha mós espetativa atu partidu CNRT bele halo mudansa bá rai no povu ida-ne’e.

“Vitória ne’ebé partidu CNRT iha, la’ós vitória militante no simpatizante CNRT nian de’it, maibé vitória povu nian tamba ne’e CNRT komprometidu atu serbí povu tomak tuir kompromisu polítiku ne’ebé iha atu povu hotu hetan moris di’ak,”  Francisco Kalbuadi Lay tenik.

CNRT La Halo reklamasaun

Partidu CNRT ne’ebé sai hanesan partidu mais votadu iha eleisaun parlamentár 2023,  sei la halo reklamasaun bá desizaun hosi orgaun eleitorál tamba la hetan akta inisial ka akta modelu C husi CNE.

Advertisement

Reprezentante parte legal partidu CNRT, Carmelita Moniz hateten, partidu CNRT iha tabulasaun rasik ne’ebé mai husi servisu fiskais partidu nian liuhosi halibur akta sira husi sentru votasaun tomak. Hafoin halo análize partidu CNRT nota katak mosu irregularidade balun, ne’ebé ke hamosu diferensa de votu ne’ebé atribui bá partidu politiku sira iha sentru votasaun balun iha territóriu nasionál.

Ho ida ne’e, partidu CNRT tenke halo konfirmasaun ho akta inisial ka akta husi sentru votasaun ne’ebé CNRT iha ne’ebé bolu akta modelu C, ne’ebé fiskais sira simu iha sentru votasaun sira, hodi halo konfirmasaun ho akta modelu C ne’ebé STAE foti hodi tau bá akta modelu B hodi hatama bá iha sistema tabulasaun no CNRT husu bá CNE atribui akta sira ne’e hodi halo análize hodi haree Diskrepánsia maibé CNE fó de’it akta B no la fó akta C ne’ebé fiskais sira simu hodi entrega bá partidu iha tabulasaun nasionál.

Konférensia imprensa partidu CNRT, Tersa (30/05/2023). Foto/Elio dos Santos da Costa

“Ita hanoin katak tuir prosesu tomak, lolos CNRT iha direitu tomak atu halo reklamasaun, maibé antes halo reklamasaun ita tenke halo konfirmasaun entre akta rua ne’e, ida-ne’ebé mak sai nu’udár akta auténtiku, no infelizmente ami labele hetan akta modelu C husi CNE, tamba molok halo reklamasaun ami tenke halo uluk lai konfirmasaun akta C husi CNE no partidu CNRT nian no ami la hetan tamba ne’e infelizmente ami la halo reklamasaun hodi ezije ami nia direitu,” Carmelita Moniz hateten.

Portavós Partidu CNRT bá eleisaun parlamentár, Tomas do Rosário Cabral hateten, rezultadu provizóriu hosi órgaun eleitorál Comissão Nasionál das Eleições sai tiha ona no sei haruka bá Tribunál Rekursu atu haree prosesu ne’e no sei halo validasaun tuir lei haruka.

Nia afirma, iha servisu órgaun eleitorál sira nian CNE la iha difikuldade tamba iha ema ne’ebé sufisiente bá to’o iha kraik no STAE mak iha fallansu tékniku balun, liu-liu iha inísiu abertura bá prosesu eleisaun iha ne’ebé kontroladór bá tinta la konsege halo nia kna’ar ho diak, too dalan klaran boletín  votu la too, no kontajen de votu, akta brigada no fiskais sira la hetan, ate rekonsiliasaun akta no tabulasaun iha munisípiu sira no nasionál la konsege sai iha televizaun, no ne’e hatudu STAE la preparadu ba eleisaun parlamentár tinan ida ne’e.

“Eleisaun Prezidensiál buat hotu la’o di’ak, tambasá iha eleisaun lejizlativa mosu fali kestaun sira ne’e, tamba ne’e hanesan partidu polítiku ami iha deskonfia bá servisu STAE nian no sei iha investigasaun kle’an bá STAE para sira bele hadi’a, no bele buka tambasá mak tabulasaun no rekonsiliasaun bá akta sira maibé laiha, ema ruma, liu-liu Ministériu relevante tenke asume responsabilidade,” Tomás do Rosário Cabral hateten.

Advertisement

Vise Prezidente Partidu CNRT ne’e subliña, partidu CNRT sei la halo rekursu bá desizaun ne’ebé órgaun Eleitorál sira fó sai, maibé CNRT sei buka atu hatu’ur buat hotu tuir nia dalan no sei iha investigasaun profunda para bele hatene problema nia hun loloos iha ne’ebé.

Jornalista: Vito Salvadór

 

 

Advertisement

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending