Connect with us

Polítika

Governu Aprova 14 Dezembru Nu’udár Loron Nasionál Tais

Published

on

Hatutan.com, (09 Marsu 2022), Díli—Governu liuhosi reuniaun ordináriu Konsellu Ministru (KM), iha kuarta 09 Marsu 2022, aprova ona loron nasionál ba selebrasaun Tais Timor-Leste nian, ne’ebé kada tinan sei selebra iha loron 14 fulan-dezembru.

Reuniaun KM. Foto/Média MPKM.

Projetu rezolusaun governu nian ne’e, aprezenta hosi Ministru Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK), Longuinhos dos Santos iha Palásiu Governu, Díli.

Notisia iha Relasaun:Governu Prevee $60.000 Kapasita Foin-sa’e Promove Kualidade Tais

“Aprova Projetu Rezolusaun Governu nian, kona-bá Loron Nasionál Tais, ne’ebé estabelese ona hosi Parlamentu Nasionál, sei komemora kada tinan iha loron 14 fulan-Dezembru,” Hatutan.com sita komunikadu, Kuarta (09/03/2022).

Advertisement

Ho aprovasaun ba rezolusaun Governu ida-ne’e, determina katak Loron Nasionál Tais sei selebra, hanesan ho realizasaun atividade selebratória, rekreativa no informativa iha relasaun ho protesaun no valorizasaun ba Tais.

Alende ne’e, Governu aprova mós projetu Proposta Lei alterasaun daruak ba Lei nú. 10/2004, loron 24 fulan-novembru kona-bá Lei Sistema Saúde, ne’ebé aprezenta hosi Ministra Saúde (MS), Odete Maria Freitas Belo.

Lei Sistema Saúde atuál ida-ne’e, aleinde alterasaun dahuluk ne’ebé halo liuhosi Lei nú. 24/2021, loron 19 fulan-novembru, ho limitasaun ne’ebé presiza atu fó ba ordenamentu jurídiku, norma sira ne’ebé sei permite resposta ida adekuada ba pandemia ne’ebé kauza hosi virus SARS CoV-2, iha situasaun ne’ebé la inklui iha kuadru esesaun konstitusionál Estadu Emerjénsia nian, sei presiza alterasaun nune’e bele hatudu kuadru sistema foun, hodi hein katak lei ne’ebé daudaun ne’e revee, bele sai instrumentu orientadór ida ne’ebé bele asegura timoroan sira ho promosaun no protesaun saúde ne’ebé di’ak liu.

Konsellu Ministru aprova projetu Dekretu-Lei, ne’ebé aprezenta hosi Ministru Administrasaun Estatál (MAE), Miguel Pereira de Carvalho, kona-bá alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei nú. 12/2018, loron 25 fulan-abríl, kona-bá subsídiu estraordináriu ba membru sira Órgaun Administrasaun Eleitorál nian.

Ho alterasaun ida-ne’e, ba oin sei atribui subsídiu ida ho valór hanesan ba Diretór-Jerál Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) no ba Prezidente Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE), atividade loron-loron nian ne’ebé partisipa durante periodu eleitorál.

Advertisement

Kontratadu espesifikamente sira hodi apoia preparasaun no realizasaun ba aktu eleitorál, ho kontratu durasaun badak to’o fulan neen, ne’ebé termu okorre tuirmai hafoin publikasaun akordaun hosi Supremu Tribunál Justisa ho rezultadu eleisaun nian, labele benefisia ba subsídiu estraordináriu, konsidera katak objetu husi ninia kontratu, eskluzivamente, apoia preparasaun no realizasaun aktu eleitorál, laiha medida ba ida-ne’e, kualkér aumentu estraordináriu hosi serbisu.

Governu aprova mós projetu Rezolusaun Governu nian, ne’ebé aprezenta mós husi Ministru Administrasaun Estatál, ba nomeasaun Domingos Soares ba kargu Administradór Munisipál Ataúru nian, iha rejime komisaun servisu, ba periodu tinan tolu, sura husi data simu pose.

Liuhusi proposta Ministru Miguel Pereira de Carvalho nian mós, Konsellu Ministrus deside autoriza prosedimentu ba aprovizionamentu husi tipu konkursu Públiku Internasionál, ba adjudikasaun kontratu públiku ida ba konstrusaun edifísiu foun Administrasaun Munisipál Manatutu. Edifísiu ne’e sei iha andár tolu, ho gabinete maizumenus 20 no sei permite ema besik 200 maka bele serbisu iha tempu hanesan. Prevee katak konstrusaun sei hahú iha fulan-outubru tinan 2022 no sei remata iha fulan-maiu tinan 2025.

Konsellu Ministrus aprova projetu Dekretu-Lei, ne’ebé aprezenta husi Ministru Interiór, Taur Matan Ruak no husi Vise-Ministru Interiór, António Armindo, ba kriasaun númeru 112, hanesan númeru úniku nasionál emerjénsia nian. Númeru emerjénsia ida-ne’e bele uza gratuita, kobre territóriu nasionál no permite asesu ba sistema emerjénia oin-oin, hanesan koordenadu husi Polísia Nasionál Timor-Leste, Servisu Nasionál Ambulánsia no Emerjénsia Médika no Bombeirus.

Ministrus delibera aseita konvite atu aprtisipa iha Espozisaun Mundiál tinan 2025, ne’ebé sei hala’o iha Osaka, iha Japaun, entre fulan-marsu no novembru tinan 2025, bazeia ba projetu ne’ebé prezenta hosi Ministru Turizmu, Komérsiu no Indústria (MTCI-Sigla Português), José Lucas do Carmo da Silva.

Advertisement

Partisipasaun Timor-Leste nian iha sertame ida-ne’e sai hanesan oportunidade di’ak liu hodi promove relasaun bilaterál komersiál sira no kooperasaun entre Timor-Leste no Japaun, hanesan iha difuzaun ba projetu distintivu nasionál sira iha Ázia no iha mundu.

Aprova mós projetu Rezolusaun Governu kona-ba donativu ho valór dolar amerikanu millaun ida rihun atus lima ba Programa Aihan Mundiál Nasoins Unidas nian atu bele uza iha ajuda umanitária ba povu ukranianu. Tuir Nasoeins Unidas, ema millaun 1,25 resin maka afeta husi konflitu halai sai husi país, hamosu krize umanitária ne’ebé boot iha Europa hahú husi Funu Mundiál Daruak.

Ministru Finansas, Rui Augusto Gomes, halo aprezentasaun preliminár ida kona-bá projetu hosi Rejime Jurídiku Foun ba Aprovizionamentu no kontratu públiku sira.

Objetivu atu kria rejime jurídiku foun ne’ebé klaru, simples, objetivu, rigorozu no transparente liu hodi promove dezenvolvimentu ekonómiku no sosiál iha país.

Ikusliu, Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Planu no Ordenamentu (VPM-MPO), José Maria dos Reis, aprezenta ba Konsellu Ministrus  kalendáriu projetu ne’ebé finansia husi Fundu Infraestrutura, kona-ba ninia prosesu avaliasaun,  prioridade no projesaun orsamentál sira ba tinan 2023.

Advertisement

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Trending