Connect with us

Polítika

OJE 2025 bá Gabinete PM Xanana $3,884,402 Pasa iha Espesialidade

Published

on

Hatutan.com, ( 13 Novembru 2024), Díli — Orsamentu Jeral  Estadu (OJE) 2025  ne’ebé aloka ba ba gabineti Primeiru-Ministru (PM), Xanana Gusmão   ho montante $3,884,402 pasa iha diskusaun espesialidade iha Parlamentu Nasionál,  Kuarta (13 /11/2024).

Lee Mós: OJE 2025 bá PN $23,509,772 Pasa iha Espesiálidade

PN aprova iha espesialidade OJE 2025 ne’ebé aloka bá Gabineten Primeiru-Ministru, Kuarta (13/11/2024). Foto/Tome da Silva

Hosi montante orsamentu $3,884,402  ne’e loka bá kategoria sira hanesan saláriu no vensimentu $1,137,348, bens no servisu $2,387,054, Transferênsias Públikas 0, Kapitál Menór $360,000, Kapitál Dezenvolvimentu 0 ka laiha.

Durante diskusaun iha intervensaun husi membru  Bankada Fretelin,  Nurima Ribeiro Alkatiri hateten tuir nia fisklalizasaun katak orsamentu ne’ebé mak propoin husi governu la koresponde ba prioridade sira ne’ebé governu aprejenta iha nia programa, no la koresponde ba promesa sira ne’ebé governu ho partidu sira halo durante kampaña.

Advertisement

“Ami haree katak orsamentu ida ne’e la foku ba bem-estar povu, ba sidadaun no sustentabilidade nasaun nian, tanba alokasaun orsamental nian barak liu ba deit atu alimenta makina estadu, ka selu salariu no bem servisu, maibe ba área sira setór produtivu ne’ebe nesesariu ne’ebé refleta direitamenta ba povu nia moris ne’e ladun iha alokasaun ne’ebe efikas, la nesesariu, tanba ida ne’e ha’u hanoin proposta sira ne’e iha razaun atu aprejenta,” Deputada Nurima Ribero Alkatiri, iha plenária  durante debate OJE 2025 faze espesialidade.

Iha biban ne’ebe bankada CNRT , deputada Maria Gorumali Barreto  iha nia intervensaun husu ba deputadu sira atu labele hamosu konfujaun ba iha proposta ne’ebe governu aprejenta ne’ebé haree  liu ba gabineti Primeiru-Ministru  nia programa, hanesan  funsionamentu  dezenvolvimentu institusional.

“Sé ohin ha’u rona husi deputadu sira ne’ebé mak proponente no mós opozisaun dehan osan ida ne’e labele liu prezidente nian, ha’u hanoin ita halo konfuzaun ona, uluk ita lakoalia ida ne’e, agora iha governu ida ne’e ita hamosu fali konfuzaun ida-ne’e, mais ha’u haree ba iha programa funsionamentu no dezenvolvimentu institusional ne’e ita haree liu ba iha jestaun admistrasaun oinsa atu bele fo apoiu ba iha programa governu nian sira seluk,” Nia afirma

Hatan ba iha intervensaun husi bankada opozisaun sira ne’e, PM Xanana  esklarese katak IX governu pronu  atu aprende no servisu hamutuk hodi gasta osan ho reponsabilidade.

“Aprende barak, ha’u ohin temi opzisaun ida, opozisaun polítika karik, ekonomika karik, ami sempre aprende ho matenek sira ne’ebé mosu iha PN, tanba ita tenke aprende ba malu, tanba husi loron rua ba kotuk husi proposta sira ne’e, temi hela deit mak mina-rai atu hotu ona, ho lisaun politika, ekonomika ne’ebe ami simu dadauk ami sei buka hadi’a an hodi bele kumpre ita-boot sira nia mehi,” Xanana esklarese.

Advertisement

Iha debate faze espesialidadeba  loron daruak  OJE 2025 ba gabineti PM, iha proposta haat mak hanesan proposta numeru 10, proposta numeru 26, proposta numeru 28 no proposta numeru 30, ne’ebé proponente mai husi bankada opozisaun, deputadu Maria Angelina Sarmento husi bankada PLP, deputadu Antoninho Bianco husi bankada Fretilin , deputada Lidia Norberta dos santos  husi bankada Fretilin la passa.

Aprovasaun  dotasaun orsamentu 2025 bá Gabinete PM  ho montante $3,884,402,  aprova ho votus a-favór 42, kontra 9 no abstensaun 12.

Jornalista : Leopoldina de Carvalho

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending