Connect with us

Edukasaun

Jornalista Timoroan Sira Partisipa Formasaun Jornalizmu bá Pás

Published

on

Hatutan.com, (21 Juñu 2024), Díli—Jornalista Timoroan sira mai hosi média nasionál sira iha Timor-Leste (TL) partisipa formasaun kona-bá jornalizmu bá pás ne’ebé oferese hosi Conselho de Imprensa (CI) ho nia parseiru Heavenly Culture World Peace Restoration of Light (HWPL).

Jornalista Timoroan sira mai hosi média nasionál sira iha Timor-Leste (TL), partisipa formasaun kona-bá Jornalizmu bá pás ne’ebé oferese hosi Conselho Imprensa (CI), iha edifisiu CI Kintal Boot, Díli, Sesta (21/06/2024). Foto/ Lázaro Pereira Quefi.

Formasaun durante loron ida ne’ebé hala’o iha salaun CI nian iha Kintál Boot ne’e hanesan realizasaun bá asina Memorandu of Understanding (MoU) ho kompañia boot ida hosi Korea Súl maka Heavenly Culture World Peace Restoration of Light (HWPL) kona-bá formasaun jornalizmu bá pás iha Timor-Leste.

Lee Mós: Jornalista Tenke Promove Jornalizmu ba Dame

“CI mak husu tanba ita-nia rai presiza tebes jornalista sira atu hatene halo kobertura kona-bá asuntu pás. Nune’e ita agradese HWPL ne’ebé responde ona no ohin ita realiza formasaun,” Prezidente CI, Otélio Ote hateten iha abertura bá formasuan Jornalzmu bá Pás, Sesta (21/06/2024).

Advertisement

Prezidente CI konsidera formasaun ne’e atu jornalista sira iha koñesimentu di’ak liután kona-bá jornalizmu bá pás no mós atu muda pensamentu jornalista no média sira oinsa halo kebertura kona-bá asuntu pás liu hosi produtu sira ne’ebé iha valór pás nian.

Formasaun ida-ne’e foin primeira etapa, nune’e aprezentasaun matéria jerál de’it no iha tempu tuir-mai sei iha tán formasaun hanesan foka bá asuntu hanesan ho nível médiu liuliu iha téknika jornalístika kona-bá jornalizmu pás nian.

Matéria Jerál kona-bá jornalizmu bá pás ne’e oferese hosi Konselleiru sira iha Conselho Imprensa Timor-Leste nian, mak hanesan Konselleiru Amito de Araújo, Konselleira Isabel Fernandes ho Prezidente CI Otelio Ote no Konselleiru Francisco Belo Simōes da Costa.

Formadór Konselleiru Francisco Belo Simões da Costa iha ninia aprezentasaun perante formandu sira esplika natureza hosi Jornalizmu bá pás nu’udár forma jornalizmu ne’ebé ho nia objetivu atu mellora kumpriensaun kona-bá konflitu no buka solusaun la ho violénsia liu hosi notísia sira.

Iha kontestu ne’e, atuál xefe Redasaun média Hatutan.com ne’e hateten, Jornalizmu bá pás halo esforsu atu mantein pozisaun neutru no justu iha situasaun konflitu ka disputa bá objetivu la promove violénsia.

Advertisement

Francisco Simões, pemiadu Anti-Korrupsaun Mundiál 2023 ne’e sita matenek na’in Jake Lynch ho Annabel McGoldrick ne’ebé define jornalizmu bá pás iha sira nia livru “Jornalizmu bá pás” ne’ebé hamoris oportunidade bá sosiedade hodi konsidera resposta la ho violénsia bá konflitu, bainhira editór no reporter sira deside halo reportajen saida mak atu fó-sai no oinsá fó-sai.

Nia dehan, Sentru Jornalizmu bá pás mundiál iha Universidade Park, define Jornalizmu bá pás iha sensu ida pró ativu-liu.

“Sentru ne’e deskreve jornalizmu bá pás nu’udár eskolla reportajen ne’ebé aumenta posibilidade atu hetan pás bainhira editór no reporter sira halo desizaun kona-bá reportajen. Ida-ne’e halo inisiativa bá pás no solusaun la ho violénsia sai vizível no viável bá sira ne’ebé servisu bá pás,” Konsilleiru Francisco Simões esplika.

Formadór ne’e mós aprezenta bá formandu sira kona-bá elementu 10 ne’ebé ko’alia kona-bá jornalizmu  pás nian mak hanesan:

  1. Pró-ativu, ezamina kauza sira hosi konflitu no lidera diskusaun kona-bá solusaun
  2. Buka halibur parte hotu-hotu no la hafahe sira, evita simplifikasaun ne’ebé ezazeradu ho reportajen “ami vs imi no “ema di’ak vs ema aat”
  3. Rezeita propaganda ofisiál no ema troka buka faktus hosi fontes hotu-hotu
  4. Balansu, iha kobertura bá kestaun sira hanesan sofrimentu no proposta ba pás hosi parte hotu-hotu iha konflitu ida.
  5. Fó lian bá sira ne’ebé laiha lian, no la halo de’it kobertura kona-bá elite sira no sira ne’ebé kaer ukun.
  6. Preve kontestu ne’ebé kle’an no la fó-sai de’it relatu ne’ebé superfisiál no sensasionál kona-bá violénsia no konflitu
  7. Konsidera konsekuénsia hosi sira-nia reportajen
  8. Ho kuidadu hili no análiza lia-fuan ne’ebé sira uza, kompreende katak la kuidadu iha uzu bá lia-fuan sira dala barak inflamatóriu
  9. Selesiona ho kuidadu imajen ne’ebé utiliza ho entendimentu katak imajen hirak ne’ebé uza bele vizualiza sala akontesimentu ida, nune’e agrava situasaun ne’ebé grave tiha ona no halo vitima sira sai vitima liu tán
  10. Oferese kontra narrativa ne’ebé hatudu katak, média fabríka ka perpétua ka uza estereótipu, mitos no persepsaun ne’ebé sala.

Ekipa Hatutan.com

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Trending