Connect with us

Polítika

PN Kontinua Ezije Governu Intervein Hodi Normaliza Presu Foos iha Merkadu

Published

on

Hatutan.com, (03 Juñu 2024), Díli—Parlamentu Nasionál kontinua ezije bá IX Governu Konstitusionál atu halo intervensaun hodi normaliza presu foos iha merkadu ne’ebé kontinua sa’e no prezudika povu iha área rurál.

Foos iha armajenamentu CLN nian iha Tibar, Liquiça, ne’ebé fa’an ona ho presu $12.00 kada saka 25kg bá povu iha terítoriu nasionál. Foto/Dok

Bankada FRETILIN liu hosi deputada Lidia Norberta hateten, agora daudaun ema barak mak dada iis bá folin sasan iha merkadu nasionál hanesan produtu alimentár sira liu-liu foos. Maski Vise-Primeiru Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku nu’udár mós Ministru Turizmu no Ambiente fó-sai iha 25 Maiu 2024 ne’ebé públiku bele asesu iha livestreaming iha média katak, folin foos ho ai-moruk estabil hela.

Lee Mós: Governu Fó Subsídiu bá Importadór Sira La’ós Atu Hatun Folin Fos

“Maibe dadus hosi Institutu Nasionál Estatístika Timor-Leste, tuir índise  presu no  konsumidór (IPC) katák  iha fulan abril 2024 presu foos hetan inflasaun sa’e ba 2,2%. Maski foos estoke iha hela, maibé iha merkadu presu dezkontroladu hodi prezudika povu baibain iha área rurál, hanesan informasaun ne’ebé ami hetan hosi munisípiu  Covalima katak, marka foos sira ne’ebé distribui hosi Governu ka hetan subsídiu, fa’an ho folin $15.50 bá 20kg no bá 25kg nian folin $18.50. Ne’e faktu,” Lidia Norberta hateten iha deklarasaun politíka Plenária PN, Segunda (03/06/2024).

Advertisement

Nia haktuir, Bainhira observa liután iha baze hasoru mós populasaun ne’ebé mak laiha kbiit atu hola foos saku tomak no sira nia kbiit to’o de’it atu hola foos sukat iha lata susuben enak nian ne’ebé fa’an ho presu $1.

“Sira tenki hola hakna’uk nune’e tanba depende mós bá rendimentu. Haree bá situasaun ne’e maka populasaun sira sujere atu kompañia sira ne’ebé hetan subsídiu bele lori bá fa’an direta bá komunidade iha baze. Governu tenki rona hodi hadi’a,” nia subliña.

Iha fatin hanesan deputada Bankada FRETILIN, Veronica Fernandez sekunda katak IX Governu inklui Bankada Governu iha Parlamentu Nasionál dehan situasaun hotu la’o di’ak hela, maibé realidade hatudu kontradisaun, kada loron presu foos kontinua sa’e maski Governu fó ona subsídiu bá kompañia sira atu fa’an foos ho folin baratu.

“Ami hotu preokupa ho presu foos ne’ebé ita boot sira promete katák ho folin $12.00, maibé agora besik tinan ida ona seidauk rezolve,” nia hateten.

Nune’e mós deputadu Bankada CNRT, Natalino dos Santos apresia ho Bankada FRETILIN ne’ebé Segunda ho Tersa sempre hato’o preokupasaun presu foos iha Plenária Parlamentu Nasionál

Advertisement

Nia husu bá deputadu sira iha Bankada FRETILIN atu halo peskiza kona-bá problema mundiál foos, primeiru tanba Timor-Leste dependénsia totál bá importasaun, no klaru kompañia sira tenki hasa’e presu tuir presu ne’ebé mak iha atu sira bele hetan lukru, nune’e mós tenki iha diferénsia presu entre kapitál no munisípiu.

“Subsídiu ne’ebé Governu fó ne’e mós fó de’it bá bá kompañia balun. Se iha Timor mak fó bá kompañia hotu-hotu mak folin foos la tuun maka ita kestiona,” Natalino dos Santos haktuir.

Kona-bá ne’e, Vise-Ministru Asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa hateten, nia sei hato’o bá Ministériu relevante hodi nafatin buka solusaun bá problema presu foos.

Jornalista Estajiária: Zita Menezes

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending