Connect with us

Edukasaun

Komisaun E ho G Sei Fiskaliza Ró ESTV Peska Atauro Ne’ebé Aat iha Tasi-Laran

Published

on

Hatutan.com, (19 Setembru 2023), Díli-Parlamentu Nasionál (PN) liuhosi Komisaun E trata asuntu Infra-estruturas ho Komisaun G ne’ebé trata asuntu Edukasaun, Juventude, Kultura no Sidadánia, sei halo fiskalizasaun bá ró ne’ebé sosa hosi  Ministériu Edukasaun, Juventude no Desportu (MEJD) ho kustu purvolta $142,000.

Lee Mós: MEJD Sosa Ró Folin $142,000 bá ESTV Peska Atauro La Utíl To’o Ferrujen

Ró ne’ebé MEJD sosa bá ESTV Peska Atauro iha 2016, maibé aat tiha iha 2017 too agora. Foto/Elio dos Santos da Costa

Iha tinan 2016 Ministériu Edukasaun Juventude no Desportu (MEJD) sosa ró refere bá Eskola Tékniku Vokasionál (ESTV)  Peska Atauro. Maibé, ró  ne’e la util bá estudante sira halo sira-nia atividade tanba foin uza dala rua de’it iha tinan 2017 aat to’o ohin loron no bersik ferrujen ona iha tasi-laran iha área Lecidere, Díli.

Prezidente Komisaun E, Marcos Xavier hateten, Komisaun E seidauk hatene no laiha duni koñesimentu kona-bá ró ne’ebé MEJD  sosa, sá tán dehan ró ne’e paradu de’it.

Advertisement

“Mais, bá edukasaun, ha’u la hatene, sira sosa ró hira? Ha’u mós la hatene. Ha’u laiha dokumentu ida para atu ha’u lee netik, dehan lae, MEJD sosa ona ró ida hanesan ne’e, ho folin hanesan ne’e. Mais, ha’u la hatene,” Deputadu Marcos Xavier hateten  hodi responde Hatutan.com iha Parlamentu Nasionál (PN), Tersa (19/09/2023).

Hatán kona-bá ró sosa ho orsamentu Estadu no la utíl hodi lori prejuízu bá Estadu , Deputadu Marcos Xavier dehan, ne’e loos duni, maibé, nia la hatene duni prosesu sira kona-bá ró ne’e, no tanba sá mak ró ne’e avaria de’it.

Prezidente Komisaun E ne’ebé mai hosi bankada Governu nian  Cogresso Nasionál Reconstrucção Timorense (CNRT) ne’e, sujere bá Hatutan.com atu konfirma de’it asuntu ne’e ho Komisaun G, trata asuntu Edukasaun nian, tanba tuir nia Komisaun G bele fó informasaun klaru liu.

“Sé ita-boot sira husu fali mai ha’u, Komisaun E, agora, ne’e la’ós tutela iha ha’u nia komisaun Ne’ebé, husu buat ne’ebé mak ha’u hatene, ha’u bele responde bá alin sira. Ida ne’ebé la hatene, ha’u labele hatete,” Marcos Xavier tenik.

Prezidente Komisaun E ne’e promete atu buka tuir prosesu sira kona-bá sosa ró ne’e, no tanba sá mak ró ne’e labele hala’o ninia operasaun.

Advertisement

Komisaun G Mós Sei Buka Hatene

Prezidente Komisaun G, Armando dos Santos Lopes, hateten  maske hanesan deputadu ne’ebé foun iha PN no lideransa foun ida mós iha Komisaun G, maibé nia parte haree katak, asuntu kona-bá ró ne’e halo parte bá kna’ar no responsábilidade Komisaun G nian. Tán ne’e sei halo fiskalizasaun bá ró ne’e hodi haree direta nia kondisaun sira no buka hatene mós nia prosesu sira bá sosa ró ne’e.

“Ida-ne’e mak ha’u hanoin katak, depois  ami halo fiskalizasaun bá ró  nia kondisaun ida molok  ami evanta atu kontinua halo investigasaun bá ida ne’e, tanba ne’e orsamentu jerál estadu nian,” Deputadu Armando dos Santos Lopes hateten.

Deputadu Armando esplika iha fiskalizasaun ne’e, primeiru, sira sei haree uluk ró ne’e ninia kondisaun sira, saida mak aat, tanba sá mak buat ne’e akontese, no tán sá mak to’o agora mós seidauk rezolve.

“Sé presiza manutensaun, ami tenke halo proposta para halo manutensaun. Sé ida ne’e liu ona, entaun, ami tenke buka solusaun buat seluk,” Armando Lopes hateten.

Advertisement

Hatán kona-bá presiza sosa foun tán ró seluk ka lae, deputadu hosi bankada Partidu Demokrátiku (PD) ne’e dehan, objetivu atu sosa ró ne’e, tanba atu sustenta alunu Eskola Sekundária Téknika Vokasionál (ESTV) sira ninian atividade sira prátika nian. Mais, derepente, operasaun fulan ida ka rua de’it mak ró aat ona, agora tenke buka, tán sá mak ró ne’e aat, ida ne’e mak importante.

Prezidente Komisaun G ne’e promete sei kontinua konsulta ho Ministra Edukasaun foun, Dulce de Jesus,  atu haree asuntu ne’e didi’ak tanba ne’e direitu alunu sira ESTV Peska Atauro sira-nian.

“Ne’e, automátikamente, tanba ami reprezenta povu iha uma-fukun ida ne’e. Buat ne’ebé relasaun bá preukupasaun povu nian, ami tenke buka, ami tenke halo fiskalizasaun, ami tenke halo prosesu. Mais, desizaun maka ne’e, katak, Tribunál mak tenke hola desizaun, kuandu ida ne’e tama ona nível kriminál,” Deputadu Armando dos Santos Lopes hateten tán.

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Edukasaun

UNHAS Atribui Grau Doutor Honoris Causa Ba Xanana Gusmão

Published

on

By

Hatutan.com, (05 Setembru 2026), Makasar— Universidade Hasanuddin (UNHAS), Indonézia, atribui títulu akadémiku Doutor Honoris Causa ba Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, nu’udár  rekoñesimentu bá nia lideransa no kontribuisaun iha prosesu harii no dezenvolve Timor-Leste, liu-liu hosi períodu konflitu bá faze harii Estadu, demokrasia no estabilidade.

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending