Connect with us

Polítika

Enkontru Informál ho Xefe Estadu, Fixu CNRT-PD Forma Governu no 22 Juñu Posse Membru PN Foun

Published

on

Hatutan.com, (07 Juñu 2023) Díli—Prezidente Partidu Congresso Nasionál Reconstrução Timorense (CNRT), Kay Rala Xanana Gusmão ho estrutura hasoru-malu informál ho Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta iha Palásiu Prezidensiál Bairru-Pité, hodi aprezenta prontidaun hamutuk ho Partidu Demokrátiku (PD) forma governu da-sia.

“Prezidente Repúblika konvida atu realiza enkontru informál tanba CNRT sai partidu vensedór, ne’ebé mai husu atu la’o nusa, hotu-hotu hatene ona Sekretáriu Jerál CNRT Francisco Kalbuadi Lay ba tiha ona Sede PD, ne’ebé ami mós informa ba Xefe Estadu katak partidu rua ne’e sei la’o hamutuk,” Xanana Gusmão hateten, hafoin enkontru ho Xefe Estadu.

Lee Mós: PPN Aseita Posse Bá Membru Lejislativa Foun Iha Juñu

Advertisement

Tanba ne’e, ohin duni estrutura PD mós sei mai hasoru malu ho Xefe Estadu informál no enkontru formál loloos ne’e depois de sesaun dahuluk VI lejislatura.

“Iha sorumutu ne’e parte CNRT husu hela ba Xefe Estadu kona-bá kalendáriu no antes ne’e Prezidente Parlamentu Nasionál, Aniceto Guterres ko’alia ona katak, hein to’o loron 15 no sei monu iha loron 22 Juñu. Ita hein atu liu tiha ne’e iha loron daruak eleisaun bá Prezidente PN foun no tuir mai komisaun sira,” Xanana esplika.

Ho ida-ne’e maka Xefe Estadu bele bolu formalmente Primeiru Ministru (PM) indijitadu ne’ebé mai hosi partidu maioria Parlamentár mak indijita.

“Ohin Xefe Estadu bolu CNRT hanesan partidu mais votadu la’ós Primeiru Ministru indijitadu. Hafoin eleze tiha PPN, Vise Prezidente no komisaun sira hotu foin mak Xefe Estadu bolu Primeiru Ministru indijitadu formalmente hodi husu dehan formasaun governu oinsá atu bele disksute,” Prezidente CNRT ne’e informa.

Xanana Gusmão mós rona lia anin katak, sesaun lejislatura foun sei akontese iha fulan Setembru, maibé CNRT la aseita ho ida-ne’e tanba tuir previzaun ba rejimentu ne’ebé hateten másimu loron 15, no onestamente CNRT konkorda ho ida-ne’e tanba CNRT rasik  obedese ba regra sira atu labele hamosu difikuldade ba órden Konstituisionál.

Advertisement

Hanesan líder másimu partidu CNRT no líder nasionál, Xanana parabeniza povu Timor-Leste liu-liu ba juven sira ne’ebé hatudu maturidade no hahalok di’ak durante kampaña eleisaun Parlamentár la’o di’ak no laiha akontesimentu ruma grave no nafatin halo apelu atu situasaun ne’e kontinua hakmatek hodi revela maturidade polítika povu ninian.

Kona-ba proporsionalidade ba membru IX governu Xanana sei la ko’alia iha ne’e, tanba ohin enkontru ho Xefe Estadu hanesan enkontru informál ho partidu mais votadu no depois loron rua ka tolu hosi loron lejislatura foun hahú Parlamentu foun maka Xefe Estadu foin bolu Primeiru Ministru indijitadu hosi partidu maioria Parlamentár hodi ko’alia kona-bá proporsionalidade governu dasia nian.

CNRT Deteta Fraude Eleitorál

Fraúde eleitorál ne’ebé CNRT haree, fiskais partidu nian ne’ebé iha STAE no CNE aprezenta ona,  hotu-hotu hatene tiha ona katak Partidu CNRT la simu no CNRT hakarak protesta no tau fraude eleitorál ne’e ba oin la’ós atu altera rezultadu.

Xanana Gusmão dehan, kazu ne’ebé partidu CNRT sei lori ba oin atu bele hanorin jerasaun foun no futuru lider país ninian atu labele monu tán ba problema sira hanesan ne’e.

Advertisement

Iha fatin balun ne’ebé deputadu CNRT nian iha ne’eba ho tán fiskais, CNRT hetan votus 0, ida-ne’e sente katak demais.

“Ami bolu kedan deputada Bendita Magno hodi dehan bee imi la vota, imi abstein fali imi nia sentru votasaun, maibé deputada sira hatan sira iha ne’ebá no CNRT hetan votus 0. Ne’e signifika, votu ne’ebé CNRT hetan fó fali ba partidu seluk, ida-ne’e mak halo ami la simu,” Xanana kestiona.

Tanba ne’e lider másimu Partidu CNRT ne’e hateten katak, sei la reklama ona maibé CNRT hakarak prosesu ne’e la’o nafatin ba oin, atu bele kastiga tiha ema sira ne’ebé halo hodi hanorin katak iha futuru rai ida ne’ebé hotu-hotu tenke respeita Lei, iha demokrasia nia laran hotu-hotu tenke ezerse ninia direitu labele halo buat hanesan ne’e, labele tan akontese tanba sei iha eleisaun suku, sei iha eleisaun ba desentralizasaun nune’e kurije agora atu labele akontese iha futuru fraude eleitorál tanba ne’e krime.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending