Connect with us

Polítika

PDN Tau Programa Prinsipál 11 bá Hadi’a Povu Nia Moris

Published

on

Hatutan.com, (28 Abríl 2023), Díli- Partidu Desenvolvimento Nacional (PDN) iha programa prioritáriu hamutuk 11 ne’ebé sei implementa hodi hadi’a povu nia moris bainhira hetan fiar husi povu hodi bá Governa rai ida-ne’e iha períodu 2023-2028.

Lee Mós : KHUNTO Promete Hadi’a Infraestrutura Bázika Atu Povu Moris ho Dignu

Prezidente PDN, Lucas Soares Colibere. Foto/Vito Salvadór

Programa prioritáriu 11 ne’ebé PDN iha sei kobre área prinsipál sira hanesan Agrikultura no Peska, Saúde, Edukasaun, Turizmu, Infraestrutura, Dezenvolvimentu Rural, Juventude, Kultura, Setor Privadu, Habitasaun Umana no Servidor Estadu ne’ebé kobre área seguransa, defeza no funsionáriu públiku.

Prezidente Partidu PDN, Lucas Soares Colibere hateten, PDN hanesan partidu polítiku ne’ebé mai ho vizaun sosiedade ida Demokrátika, lei ordem, no prosperidade. Misaun PDN nian mak atu Defende Estadu Direitu Demokrátiku, defende Lei no Ordem, justisa bá ema hotu no harii sistema Dezenvolvimentu Ekonómiku ida reziliente no sustentavel ba ema hotu.

Advertisement

PDN mós iha nia prinsípiu mak fiar ba Nai Maromak no Lisan Timor nian no kompromete aan hodi defende Soberania Estadu Timor-Leste nian, hodi halo konsolidasaun ba Estadu Direitu Demokrátiku tuir Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste.

PDN  defende metin justisa ida ne’ebé imparsiál no independente, nune’e sidadaun sira hotu laiha diskriminasaun no mós sujeita bá Lei.

Nia afirma, PDN nia programa prioritáriu 11 ne’ebé iha hatuur iha ne’e nu’udár programa prioridade bá povu tamba povu nia prioridade mak dezenvolvimentu  nasionál no dezenvolvimentu ida ne’ebé multi dimensional katak setór xave bá ema moris.

Programa prioritáriu ne’ebé PDN hatuur, tau setór Agrikultura no Peska iha leten tamba setór ida-ne’e presiza iha atensaun másimu husi PDN hodi hadi’a povu nia moris tamba maioria populasaun iha Timor-Leste moris ho vida agrikultór.

“Kuandu povu fó konfiansa, joven sira fo konfiansa, ferik no katuas sira fó konfiansa bá PDN maka orsamentu jerál estadu bá setór agrikultura boot liu setór sira seluk tamba setór ne’ebé fó moris bá ema mak setór agrikultura ne’ebé kobre Horticultura, Pekuária, Peska no industria agríkola sira tamba ne’e mak PDN konsidera setór Agrikultura no Peska sai prioridade primadoma bá Timoroan tomak.” Prezidente PDN, Lucas Soares Colibere bá Hatutan.com iha sede PDN Vila Verde, Sesta (28/04/2023).

Advertisement

Prezidente PDN, Lucas Soares Colibere. Foto/Vito Salvadór

Prezidente PDN hatutan ho investimentu iha setór agrikultura no peska bele hasae rendimentu populasaun nian ne’ebé sei kontribui bá hamenus kiak, hasae nutrisaun no halo redusaun bá má-nutrisaun ne’ebé sai problema b’ot iha Timor-Leste bá tinan sira ikus ne’e.

PDN mós kontinua tau prioridade bá setór Saúde liuhosi melloramentu kualidade atendimentu bá ema hotu liuliu iha área remotas ho efikásia, lais no responsabilidade. Halo mós melloramentu bá fasilidade no ekipamentu saúde inklui ai-moruk, melloramentu bá laboratóriu nasionál saúde.

Iha setór edukasaun, PDN sei tau atensaun liuliu bá melloramentu manorin na’in, dezenvolvimentu siénsia no teknolojia, no mellora kualidade eskola tékniku vokasionál sira hodi responde bá kampu servisu.

Iha setór turizmu sei tau atensaun ba iha ekoturizmu, turizmu relijiozu no turismo komunitáriu sira hodi hasae reseita doméstika Timor-Leste nian.

 Iha setór infraestrutura PDN iha hanoin atu kontinua kompleta estrada no ponte nasionál sira, mellora estrada  no ponte sira iha área rurais no remotas liu atu bele hafasil povu asesu ba fasilidade públiku sira, hanesan saúde, edukasaun merkadu no seluk tan.

PDN mós iha prioridade bá dezenvolvimentu rurál iha ne’ebé sei desentraliza kualidade atendimentu bá too área remotas, hodi asegura grupu vulneráveis sira-nia partisipasaun.

Advertisement

Iha área setór privadu, PDN sei halo melloramentu ba empreza mediu no ki’ik sira, kria kampu servisu atu hasae produtividade nasionál no oportunidade ba ema hotu.

Iha Habitasaun Umana, PDN sei investe iha uma ne’ebé adekuadu ba populasaun ho kréditu hodi reduz expansaun habitasaun dezorganizadu, mellora bee-moos, no mellora mós asesu bá eletrisidade.

Iha prioridade ikus liu mak servidor estadu ne’ebé kobre área seguransa, defeza no funsionáriu, hadi’a fasilidade ne’ebé adekuadu no dignu bá forsa no polísia, hasae funsionamentu funsionál bá seguransa, defeza no funsionáriu no ikus liu mak hasae saláriu.

Prezidente PDN, Lucas Soares Colibere, hatete PDN moris atu luta hamutuk ho povu bá dezenvolvimentu nasionál, tamba ne’e PDN komprometidu sei garante partisipasaun ativa povu Timor-Leste nian iha prosesu dezenvolvimentu nasionál hahú husi baze.

Iha fatin hanesan I Vise-Sekretáriu jerál PDN, João Freitas de Câmara, hateten bainhira povu fó konfiansa bá PDN sei halo esforsu tomak atu liberta povu husi kiak ba moris di’ak.

Advertisement

Nia afirma, PDN iha programa prioritáriu bá povu nia moris di’ak, iha ne’ebé konsentra ba setór hotu-hotu atu lori mudansa no dezenvolvimentu bá povu nia moris.

“Se povu fó konfiansa ba PDN sei servisu hamutuk ho Prezidente Repúblika no aliadu polítiku sira hotu atu hasai povu husi susar laran, terus no mukit ba moris di’ak liu husi dezenvolve nasionál,” João Freitas de Câmara hateten.

Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál ne’ebé Timor-Leste iha oras ne’e paradu, tamba ne’e bainhira povu fó fiar bá PDN sei kontinua hikas atu bele lori dezenvolvimentu bá povu.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending