Connect with us

Edukasaun

Asaun Kontra Reitór ho Estrutura UNTL Kontribui bá Mudansa

Published

on

Hatutan.com, (14 Marsu 2023), Díli-Estudante Universidade Nasional Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhosi Asosiasaun Akadémika Estudantíl (AAE) konsidera katak, asaun pasifika ne’ebé sira hala’o iha Segunda (13/03/2023), hasoru Reitór João Soares Martins no nia estrutura hanesan parte ida atu kontribui bá mudansa iha UNTL.

Lee Mós : Selesaun Estudante Foun Atrazu Prejudika Prosesu Aprendizajen UNTL

Asosiasaun Akadémika Estudantíl (AAE) halo konférensia imprensa iha Kampus Sentral UNTL, Tersa (14/3/2/2023). Foto/Rógerio Pereira Cárceres

Asaun ne’ebé estudante sira ne’e hala’o tanba sistema ka mekanizmu  atendimentu  inskrisaun bá estudante foun sira iha administrasaun jerál Kampus Sentrál UNTL nian la’o “sabraut” no parte estrutura UNTL rasik seidauk rezolve.

Tuir oráriu, Segunda (13/03/2023), UNTL hahú abertura jerál bá atividade orientasaun akadémika iha fakuldade sira hotu. Maibé, tanba mosu asaun protesta hosi estudante hirak ne’e, maka ikus mai blokeiu totál atividade akadémika ne’e iha Kampus sentrál.

Advertisement

Vise Reitór Asuntu Akadémiku bá Garantia Kualidade no atuál Komisaun Organizadora Orientasaun Akadémika 2023, Samuel Venâncio Freitas, ofisiálmente hasai karta avizu ida, ho númeru 04/UNTL/COOA.23/III/2023, hodi kansela totál atividade orientasaun akadémika bá estudante foun sira hamutuk 3,000-resin.  

“Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e, informa bá estudante foun asesu bá UNTL, tinan Akadémika 2023, katak, orientasaun akadémika sei laiha, no prosesu ensinu no aprendizajen sei hahú diretamente bá tinan akadémika 2023 nian iha fakuldade ida-idak,” Hatutan.com, sita iha karta avizu ne’ebé publika iha konta Facebook UNTL, Tersa (14/03/2023).

Portavós AAE, Nuno Kaymodo, lori estrutura Asosiasaun Akadémiku Estudantíl UNTL nian esklarese no klarifika bá públiku, liu-liu bá inan-aman no estudante foun sira katak, ligadu ho asaun Pasífiku, horiseik, tanba konsidera estrutura UNTL prinsipalmente Magnifiku Reitór ho ninia estrutura la preparadu hodi realiza orientasaun akadémika UNTL.

Asosiasaun Akadémika Estudantíl (AAE) halo konférensia impransa. Foto/Rógerio Pereira Cárceres

La’ós ne’e de’it, estudante sira ne’e, nota katak, estrutura UNTL halo diskriminasaun bá estudante foun tinan akadémiku 2023, tanba estudante balu ne’ebé selu ona, bele tuir orientasaun akadémiku, no balu seidauk, sei kontinua forma hodi halo pagamentu no inskrisaun.

“Senadu sira blokeiu totalmente orientasaun akadémiku, tanba hakarak estudante sira selu hotu mak tuir orientasaun dala-ida, hodi nune’e, bele iha tratamentu hanesan, iguál no justu,” Pprtavós AAE, Nuno Kaymodo, fó razaun.

Asosiasaun Senadu sira hakarak estrutura UNTL tenke buka mekanizmu hodi hadi’a sistema atendimentu bá estudante, liu-liu iha pagamentu no administrasaun akadémika, hodi nune’e bele rezolve problema estudante sira nian dudu-malu,  sena-malu, no hamriik tán iha loro-manas hodi foti dokumentu.

Advertisement

Tuir sira katak, Ppoblema sira ne’e akontese, tanba estrutura UNTL laiha seriedade, no laiha vontade di’ak, hodi rezolve, tanba tinan-tinan, sempre akontese ida ne’e.

“Ho ida ne’e, senadu estudantíl, hamutuk ho estudante UNTL, prinsipalmente, estudante foun sira, hakarak deklara bá públiku katak, asaun ne’ebé akontese horiseik iha kampus UNTL Sentrál, ne’e nu’udár aktu ida ne’ebé kontribui bá mudansa no aktu motiva estrutura UNTL, hodi bele halo reflesaun, hodi buka mekanizmu, hodi melloria serbisu atendimentu estudantíl nian, liu-liu iha pagamentu no administrasaun akadémiku, no tau másimu atensaun bá preokupasaun no problema estudante sira nian,” Portavós AAE, Nuno Kaymodo, hateten.

Asosiasaun Senadu UNTL informa bá inan-aman no estudante foun sira katak, senadu sira sei tuur hamutuk, hodi ko’alia ho estrutura UNTL, ligadu ho avizu ne’ebé fó sai hosi prezidente komisaun organizadora bá orientasaun akadémiku, Samuel Venâncio Freitas, atuál Vise Reitór Asuntu Akadémiku UNTL, hodi husu klarifikasaun bá avizu refere, iha ne’ebé, temi katak, tinan ne’e, laiha orientasaun akadémiku, tanba UNTL kansela ona.

Senadu sira sei haruka karta bá prezidente konsellu jerál UNTL, hodi konvoka reuniaun estraordinária ida, hodi bele ko’alia kona-bá problema estudante nian. Sei hato’o problema estudante sira nian, bá iha Parlamentu Nasionál no mós ministériu ensinu superiór hodi bele husu bá reitór hodi rezolve.

Informa bá inan-aman no estudante foun sira katak, estudante ne’ebé admitidu ona hodi asesu bá UNTL, bele kontinua selu ka bele hasoru senadu sira, atu nune’e bele buka dalan, hodi koordena ho estrutura UNTL, hodi rezolve sira-nia problema.

Advertisement

Ikus liu, husu bá kolega estudante foun sira, kontinua bá iha ida-idak sira-nia fakuldade, hodi koñese di’ak liután, ambiente fakuldade no estrutura fakuldade nian.

Labele Ameasa

Iha biban ne’e, Julião Ximenes Castelhano, hanesan mós membru ida iha asosiasaun senadu jerál UNTL nian, husu bá estrutura UNTL no fakuldade, labele ameasa senadu sira, no estudante foun sira ne’ebé maka horiseik halo asaun pasifika hasoru despaxu reitór nian, ne’ebé ko’alia kona-bá orientasaun akadémika ne’ebé maka monu iha horiseik.

“Ami nafatin husu bá estrutura, labele ameasa estudante sira, no senadu sira. Sé ami hatene, ami sei prosesa tuir lei. No ami sei mobiliza estudante hothotu, sei tun halo manifestasaun hasoru reitór. Ne’e mak ami nia alternativa,” Julião Ximenes Castelhano afirma.

Universitáriu sira ne’e, komprometidu sei husu no hasoru Vise Reitór Asuntu Akadémika, hodi halo klarifikasaun bá avizu ne’ebé mak horiseik nia fó sai, kona-bá kanselamentu orientasaun akadémika 2023. Tanba karta ne’e, laiha razaun ida ne’ebé maka aprofunda para nia atu halo kanselamentu bá orientasaun akadémika ne’e.

Advertisement

Senadu Jerál UNTL, Cristóvão de Araujo Mauto. Foto/Rógerio Pereira Cárceres

Senadu Jerál UNTL, Cristóvão de Araujo Mauto hatutan, sei buka tuir estrutura UNTL no fakuldade ida ne’ebé mak tenta ameasa membru senadu sira inklui estudante foun sira. Sé ida ne’e akontese, sira sei levanta ida ne’e sai kazu boot hodi prosesa tuir lei ne’ebé mak vigora iha Timor-Leste.

Kona-bá UNTL halo kanselamentu bá orientasaun akadémika bá tinan 2023 ne’e, tuir Senadu Jerál ne’e katak, laiha nesesidade atu bele realiza fali iha tinan oin. Ho ida ne’e, sira sei konfirma tiha ho parte relevante, depois mak foin deklara fali sira-nia pozisaun bá públiku, katak, orientasaun atu hahú tinan ida ne’e ka tinan oin.

Cristóvão afirma, sira-nia asaun ne’ebé hali iha horiseik, la’ós destroi, maibé, asaun ida ne’ebé atu motiva estrutura UNTL, bele halo reflesaun ida, para oin-nusa, buka mekanizmu, buka meius, para atu bele rezolve problema estudante nian,”

Jornalista: Rogério Pereira Cárceres

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Edukasaun

Segunda, Timor-Leste hala’o ezame nasionál ba estudante finalista nivel sekundáriu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes 

(more…)

Continue Reading

Edukasaun

Kobransa Ilegál iha UNTL, Komisaun Instrusaun InvestigaDosente Na’in Rua

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubru 2026), Díli– Universidade Nasionál Timor-Lorosa’e (UNTL), liuhusi Komisaun Instrusaun, hala’o hela investigasaun ba dosente na’in rua iha Fakuldade Edukasaun no Humanidade, ne’ebé hetan alegasaun kona-ba kobransa ilegál ba estudante sira.

Pró-Reitor Asuntu Jurídiku, José Tomás Alves, ne’ebé nu’udar membru Komisaun Instrusaun, hatete katak kazu ne’e hahú bainhira estudante sira hato’o keixa ba estrutura kompetente iha UNTL. Depois, kazu ne’e refere ba Konsellu Disiplinár, ne’ebé kria Komisaun Instrusaun atu hala’o investigasaun.

José Tomás esplika katak Komisaun Instrusaun nomeia ona iha loron 17 Jullu 2026 no hahú servisu kedas. Tuir nia, suspensaun temporária ba dosente na’in rua ne’e importante atu evita interferénsia durante prosesu investigasaun no fó oportunidade ba estudante sira atu hato’o sira-nia deklarasaun ho liberdade.

“Nomeasaun husi Komisaun Instrusaun ne’e tun kedas iha loron 17 Jullu. Ami halo kedas servisu, tanba bainhira investigasaun la’o, profesór sira ne’e kontinua hala’o sira-nia atividade letiva, hanesan orientasaun no hanorin, ida-ne’e bele afeta estudante sira, tanba ne’e, Komisaun Instrusaun propoin ba Konsellu Disiplinár atu emite suspensaun ba dosente na’in rua,” José Tomás hatete iha Kampus Liceu, kuarta-feira, 14 Outubru 2026.

Advertisement

Nia hatutan, Konsellu Disiplinár emite karta suspensaun iha loron 8 Setembru 2026, ho prazu fulan ida, suspensaun ne’e atu para temporariamente atividade dosente sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever profisionál, no atu fasilita prosesu rona deklarasaun husi estudante sira.

“Karta suspensaun ne’e nia objetivu atu suspende temporariamente atividade profesór sira ne’ebé hetan alegasaun viola sira-nia dever, atu nune’e estudante sira bele ko’alia ho livre no fó oportunidade ba Komisaun Instrusaun atu rona sira-nia deklarasaun,” nia esplika.

Maski prazu suspensaun ne’e remata ona iha loron 8 Outubru 2026, ida-ne’e la signifika katak kazu ne’e rezolve ona. Tuir nia, prazu investigasaun bele estende se Komisaun Instrusaun konsidera katak kazu ne’e kompleksu no presiza tempu tan atu halibur evidénsia.

Nia hatete, komisaun sei kontinua rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova relevante sira atu bele konklui investigasaun ho kuidadu.

“Investigasaun ne’e sei kontinua, tanba ami presiza rona testemuña no suspeitu sira, no halibur prova sira. Hare’e ba komplesidade kazu ne’e, ami presiza tempu atu asegura katak prosesu investigasaun la’o ho di’ak,” nia afirma.

Advertisement

José Tomás hatete, depois Komisaun Instrusaun konklui relatóriu investigasaun, relatóriu ne’e sei submete ba autoridade kompetente iha UNTL, se hetan katak dosente sira viola duni sira-nia dever profisionál, Reitór sei foti desizaun tuir kompeténsia ne’ebé mak iha.

To’o agora, prosesu investigasaun sei kontinua, no alegasaun kona-ba kobransa ilegál ne’e sei presiza hetan konfirmasaun liuhusi rezultadu investigasaun.

Jornalista: Felix Fernandes

Advertisement
Continue Reading

Edukasaun

Estudante ne’ebé konkore ba ezame nasionál tenki iha dukumentu kompletu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes (more…)

Continue Reading

Trending