Connect with us

Justisa & Krime

CAC Análise Objetu no Dokumentu sira MAPKOMS Nian Hodi Submete Bá MP

Published

on

Hatuta.com, (17 Outubru 2022), Díli- Komisaun Anti-Korrupsaun (CAC, sigla portugés) sie fundamenta análize bá objetu no dokumentu hotu ne’ebé rezulta hosi medida buska no apreensaun bá Ministru Asuntu Parlamentar no Komunikasaun Sosiál (MAPKOMS), Francisco  Martins da Costa Pereira Jerónimo  iha Palásiu Governu,  Federasaun Futebol Timor Leste (FFTL) ho nia rezidénsia iha Liquiça, Segunda (17/10/2022).

Lee Mós : Kazu Instalasaun Set-Top Box RTTL,E.P, CAC Halo Buska no Apreensaun iha Gabinete MAPKOMS, FFTL ho Rezidénsia Likisá

Komisáriu CAC Sérgio Hornai. Foto/Elio dos Santos da Costa

Komisáriu CAC  Sérgio Hornai hateten, hafoin halo apreensaun no identifikasaun ba Ministru MAPKOMS maka CAC sei hakle’an análise bá objetu no dokumentu sira molok halo submisaun ba Ministériu Públiku (MP).

Bá jornalista sira iha Edifísiu CAC, Komisáriu Sérgio Hornai hato’o parabéns komunikasaun sosiál ne’ebé maka fó atensaun bá iha kazu projetu  instalasaun Set-top Box Rádiu Televizaun Timor Leste, Empreza Públiku (RTTL,E.P).

Advertisement

Apreensaun no buska bá Ministru MASPKOMS, tuir Sergio Hornai, nu’udár kontinuasaun husi kazu buska, apreensaun no detensaun ne’ebé hala’o bá arguido na’in-rua ho inisiál G no M iha Kuarta (12/10/2022), bainhira Tribunál efetua mandadu detensaun, mandadu buska no revista inklui halo mós apreensaun no detensaun bá iha suspeitu na’in-rua; ida nu’udár Asesór iha Gabinete MAPKOMS no suspeita ida seluk nu’udár Sekretaria iha Gabinete Prezidente FFTL.

“Ohin nu’udár prosesu ida kontinuasaun hosi desizaun ne’ebé iha primeira interrogatóriu iha Domingu (16/10/2022) ne’ebé halo tiha ona ba iha suspeitu na’in-rua no ohin ita fó kontinuasaun bá marsa prosesu ida-ne’e nian tamba iha mandadu ne’ebé efetua hosi Tribunál Distritál Díli (TDD) liuhosi juiz primeiru interrogatóriu ne’ebé fó mandadu ida ne’e para atu halo buska no mós halo apreensaun  bá iha objetu balun ne’ebé iha relasionamentu bá iha kazu instalasaun Set-top Box RTTL, E.P nian,” Sérgio Hornai hateten.

Nia hatutan, relasiona ho estatutu MAPKOMS nian nafatin hanesan sidadaun baibain no nafatin asume nia kargu hanesan Ministru tamba CAC sei halo hela investigasaun konserteza se aban bainrua iha probabilidade rua de’it, se iha evidénsia entaun iha posibilidade bele sai suspeitu no se laiha nia tenke livre hanesan ema baibain no halao’ nia funsaun hanesan baibain, depende ba iha rezultadu investigasaun, depende bá iha dokumentu sira ne’ebé CAC rekolla, no halo análise atu tau lolós kada dokumentu ne’e iha ne’ebé.

Tuir kódigu prosesuál penal ninian iha artigu 53 hateten katak bainhira órgaun polisiál kriminál sira haree iha nesesáriu ruma mosu tamba espíritu artigu ida-ne’e nian bele halo identifikasaun no identifikasaun ne’e rasik bele halo iha fatin ruma ka mai iha sede ka eskuadra poliíia ninian exatamente iha CAC para atu halo identifikasaun pessoal hanesan Ministru Francisco Jerónimo   ne’ebé ohin halo tiha ona nia identifikasaun bá ida ne’e.

Lee Mós : Kazu Instalasaun Set-Top Box RTTL,E.P, TDD Aplika Medida Aprezentasaun Periódika no Proibisaun Auzénsia bá Arguidu Sira

Advertisement

Ministru MAPKOMS iha CAC. Foto/Elio dos Santos da Costa

“Ita boot sira se hatene didi’ak artigu 53, uainhira ita halo identifikasaun ita boot sira hatene ona, espíritu ida ne’e órgaun polisia kriminál, hanesan poder polísia nian hateten iha artigu 52 atu halo identifikasaun bá sidadaun se de’it mak ita suspeita, envolve iha kazu ruma ita presiza halo identifikasaun, no prosesu ne’e tenke lao kontinuasaun, liu husi halo análize bá dokumentu sira, bá prova hotu-hotu ne’ebé iha, se iha nesesáriu ita lori nafatin bá oin,” Nia subliña.

Prazu ba halo análise ba dokumentu sira lei la hateten kona-bá prazu maibé CAC rasik presiza halo averiguasaun ida, presiza halo análise ida kle’an bá dokumentu sira ne’e ikus mai CAC aprezenta hanesan relatóriu ikus hodi halo submisaun ba iha Ministériu Públiku.

Tuir observasaun Hatutan.com iha edifísiu CAC, Farol, Díli haree katak ekipa CAC ho Ministru MAPKOMS husi rezidénsia Ministru nian iha Liquiça too iha edifísiu CAC hale’u tuku 15:00 Otl liu minutu balun, bainhira to’o iha CAC, molok submete bá prosesu investigasaun, Ministru MAPKOMS hasoru uluk Komisáriu CAC ho adjuntu komisáriu  nai’n rua durante minutu 30 nia laran, hafoin Ministru sai husi Gabinete Komisáriu nian, diretamente bá kedan sala investigasaun CAC  nian.

Ministru MAPKOMS tama ba sala investigasaun CAC nian hale’u stuku 16:00 Otl no sai fali iha tuku 18:00 Otl.

Iha identifikasaun no investigasaun ne’ebé investigador CAC sira halo ne’e, Hatutan.com observa katak lao ho silénsiu no parte MAPKOMS mós kolabora hodi tuir prosesu hotu to’o nia rohan.

Bainhira jornalista sira konfirma ho Komisáriu CAC kona-bá enkontru ho ministru MAPKOMS molok submete ba investigasaun,  Komisáriu ne’e argumenta katak enkontru ne’e laiha relasionamentu ho investigasaun no identifikasaun ne’ebé CAC halo bá MAPKOMS tamba iha sorumutuk ne’e la’ós nia ho ministru mesak, maibé ho mós nia adjuntu na’in-rua molok sujeita bá iha investigasaun kriminál.

Advertisement

“Sidadaun hotu-hotu tenke merese atu hetan respeita bá ida ne’e,  no ida ne’e hanesa maneira ka jestu ida atu halo tratamentu ida no sesé de’it mak mai iha CAC. Ha’u sempre kumprimenta  sira no ida ne’e la influensia prosesu ida tamba prosesu ne’e lao independentemente, hala’o ho profisionál tuir de’it mak lei,” Sérgio Hornai hateten.

Jornalista: Vito Salvadór

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Justisa & Krime

Komisaun A Husu CAC Servisu ho Instituisaun Intelijénsia Sira iha Luta Kontra Korrupsaun

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

20 Outubru-ne’e, Tribunál Díli realiza julgamentu ba argiudu sira iha kazu Set-Top Box RTTL, E.P

Published

on

By

Hatutan.com, (15 Outubru 2026), Díli— Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) ajenda ona audénsia julgamentu ba arguidu na’in-rua ne’ebé komete kazu  projetu instalasaun Set-Top Box  (STB) Rádiu Televizaun Timor-Leste, Empreza Públika (RTTL,E.P).

(more…)

Continue Reading

Justisa & Krime

Tauk Povu Lakon Konfiansa Ba Tribunál, Komisaun La Públika Valór Ezame Kandidatu Juízes

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli – Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Carmelita Caetano Moniz hatete, Kandidatu ne’ebé hetan valór ne’ebé to’o ba kritériu aprova sei hetan estatutu aptu, enkuantu sira ne’ebé la atinji valór ne’ebé determina sei konsidera la aptu, kandidatu sira ne’ebé la aptu iha direitu atu hato’o reklamasaun, no juri sei analiza reklamasaun hirak-ne’e antes foti desizaun.

Tuir Carmelita, servisu juis nian iha responsabilidade bo’ot iha sosiedade, tanba desizaun judisiál sira afeta diretamente direitu no moris sidadaun sira. Tanba ne’e, nia konsidera katak avaliasaun ba juis tenke hala’o ho kuidadu no tuir kritériu ne’ebé klaru.

“Valór ita labele tau, tanba sé juíz ida hetan valór ida ki’ik tebes, konfiansa povu nian ba tribunál oinsá? impaktu sosiál makas tanba ho ida ne’e mak juíz sira nia servisu la hanesan ita bai-bain. Juíz nia servisu ne’e servisu ida ne’ebé ita dehan depois de Maromak, segundu maromak iha mundu mak juíz sira ona, ema hotu-hotu tenki kumpri, sira haruka ba prizaun tenki ba, entaun ita tenki rezerva tebes sasan sira ne’e,” Dehan Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), Komisária Carmelita Caetano Moniz, iha Palásiu Governu, Kinta 15/10/2026.

Nia mós rejeita kona-ba diskriminasaun iha prosesu avaliasaun, nia afirma katak membru juri na’in tolu no sekretáriu ida mai husi Portugal, no sira la koñese kandidatu sira ne’ebé partisipa iha prosesu rekrutamentu.

“Primeiru la iha diskriminasaun ba valór tanba juri na’in 3 ho sira nia sekretáriu ida mai hotu husi ne’eba (Portugal) sira nein koñese kandidatu ida, ne’ebé ita atu ko’alia deskriminasaun husi ida ne’ebé? Afasta sira ne’e tanba valór la to’o, tuir regulamentu avaliasaun ne’ebé mak komisaun aprova katak ezame eskrita ne’e sira ne’ebé iha valór masimu di’ak liu ne’e mak 20,” Nia informa

Advertisement

Avaliasaun ba ezame eskrita hala’o tuir regulamentu ne’ebé komisaun aprova ona. Tuir nia, kandidatu ne’ebé hetan valór máximu 20 mak konsidera aptu ka pasa, enkuantu kandidatu ne’ebé hetan valór menus husi 10 la pasa.

Nia mós kompara sistema ne’e ho avaliasaun karreira iha instituisaun judisiál no Ministériu Públiku, ne’ebé uza kategoria kualifikadu no la kualifikadu. Nia konsidera katak publikasaun valór individual ba juis bele iha impaktu ba konfiansa públiku ba tribunál.

Vaga ne’ebé disponivel limitadu kompara ho númeru kandidatu sira, kandidatu na’in 32 kompete ba vaga ne’en (6) iha Tribunál Supremu Justisa, enkuantu kandidatu na’in 24 seluk kompete ba vaga sia iha Tribunál Rekursu.

Nia aumenta, kandidatu sira ne’ebé la hetan vaga iha faze ida bele hein oportunidade seluk atu partisipa iha prosesu seleksaun ba Tribunál Rekursu ka Tribunál Supremu Justisa, tuir vaga no kondisaun ne’ebé disponivel.

“Kandidatu sira ne’ebé la pasa iha prosesu seleksaun ba tribunál superior sira sei kontinua hala’o sira-nia funsaun nu’udar juis iha primeira instánsia, no bele partisipa fali iha konkorsu tuir regra no oportunidade ne’ebé disponivel,” Nia salienta.

Advertisement

Iha parte seluk, komisáriu José Pedro Camões, esplika, avaliasaun ba kandidatu sira hala’o tuir kritériu ne’ebé komisaun determina ona, ho rezultadu aptu no la aptu. Kandidatu sira ne’ebé la konkorda ho rezultadu avaliasaun bele uza sira-nia direitu atu hato’o reklamasaun.

“Ezame ne’e iha maneira rua atu fó valór tau aptu no la aptu, ida valór sufisiente ba leten mak aptu no ida númeru eskala ki’ik ne’e mak la aptu ne’ebé la’os buat foun ida, labele deskonfia, bai-bain dehan valór iha 6 ba leten ne’e valór ida di’ak, karik valór 5 mai kraik ne’e valór ida ladun di’ak, ne’ebé maneira atu avalia ne’e mak ida ne’e, se la aptu, sira bele uza sira nia direitu atu halo reklamasaun, depois juri sira sei hare’e sira nia reklamasaun ne’e atu fó fali desizaun seluk,” Esplika Membru Komisaun Rekrutamentu Juiz ba Tribunál Supremu Justisa (TSJ), José Pedro Camões.

Desizaun kona-ba prosesu avaliasaun no rekrutamentu juis nian tama iha kompeténsia Konsellu Superior Majistratura Judisiál, tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

 

Advertisement

Continue Reading

Trending