Connect with us

Polítika

Ramos-Horta Sei Komunika Atu Lori Hikas Bolseiru Timoroan Sira Kontinua Estudu iha Xina

Published

on

Hatutan.com, (31 Maiu 2022), Díli—Prezidente Repúblika (PR), José Manuel Ramos-Horta promete sei komunika ho nasaun Xina atu lori hikas estudante bolseiru Timoroan sira ba kontinua sira nia estudu.

Porta-vos ATSC, Dircio Francisco Xavier Fátima Xavier hamutuk ho nia kolega sira ko’alia ba média hafoin audiénsia ho Xefe Estadu José Manuel Ramos-Horta iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato Bairru-Pité, Tersa (31/05/2022). Foto/Média PR.

Tanba ne’e Xefe Estadu husu mós ba estudante Timoroan sira ne’ebé halibur an iha Asosiation of Timorense Student in China (ATSC), atu kontinua luta ba sira nia futuru no labele deziste ho situasaun ne’ebé iha.

Lee Mós: Prezidente Xina Promete Bá Ramos-Horta Hametin Kooperasaun Bilateral

“Xefe Estadu promote atu kontinua komunika ho Governu no entidade relevante sira atu fasilita estudante timoroan sira fila ba kontinua estudu iha Xina. Ida seluk maka fasilita estudante sira finaliza sira nia estudu liu hosi aula online ka meius seluk ne’ebé posível atu tulun estudante sira finaliza sira nia kursu iha universidade,” Porta-vos ATSC, Dircio Francisco Xavier Fátima Xavier hateten,hafoin hasoru-malu ho Prezidente Repúblika José Ramos Horta iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato Bairru-Pité, Tersa (31/05/2022).

Advertisement

Durante hasoru-malu ne’e ATSC relata problema, difikuldade no dezafiu sira ne’ebé estudante bolseiru sira ne’ebé estuda iha nasaun Xina hasoru.

Estudante hirak ne’e husu atensaun hosi Xefe Estadu no apoiu atu bele ajuda mós estudante sira nia regressu hodi fila ba nasaun Xina nune’e kontinua sira nia estudu.

Durante Timor-Leste no mundu tomak enfrenta pandemia global ne’ebé halo voo internasional sira paradu no situasaun sira ne’e difikulta tebes estudante sira atu fila ba Xina.

Problema internet sai mós difikuldade ba estudante sira atu bele frekuenta aula online tanba ne’e ATSC deside mai hasoru Xefe Estadu atu bele ko’alia ho parte relevante sira hodi fó mós solusaun ba difikuldade hirak ne’e.

“Iha kursu balun rekere estudante sira tenke halo pratika iha laboratóriu no ospitál. Entaun, ida-ne’e sai hanesan dezafiu tanba iha Timor laiha laboratóriu atu ami hala’o pratika no situasaun ne’e difikluta ami atu finaliza ami nia estudu tuir tempu ne’ebé determina ona,” Dircio Francisco Xavier Fátima Xavier hateten.

Advertisement

Difikuldade ne’ebé estudante sira enfrenta hodi labele fila ba nasaun Xina atu kontinua estudu tanba kustu ba karantina iha Xina as liu nune’e estudante sira ne’ebé oras-ne’e iha Timor-Leste seidauk bele fila tanba ekonomikamente atu selu karantina iha Xina kbiit la to’o.

Prezidente asosiasaun ATSC Esmeraldito Fereira esplika razaun tolu ne’ebé obriga estudante bolseiru Timoroan sira iha nasaun Xina fila mai Timor-Leste, ida maka renovasaun ba pasaporte tanba iha Xina labele halo renovasaun.

Prezidente Repúblika (PR), José Manuel Ramos-Horta hamutuk ho estudante bolseiru Timoroan sira ne’ebé hala’o estudu iha Xina. Foto/Média PR.

Nune’e, estudante sira tenke fila mai Timor-Leste atu halo renovasaun tanba bainhira la halo renovasaun sei hetan deportasaun husi Estadu Xina no bainhira estudante sira iha ona Timor-Leste ba halo renovasaun hotu atu fila pandemia Covid-19 tama nune’e, difikluta sira labele fila hikas ba Xina atu kontinua estudu.

Razaun segundu, tanba ferias ba tempu malirin nian (winter Holiday’s) nune’e bainhira estudante sira fila mai pasa férias ho familia, pandemia tama no sira la konsege fila.

Razaun ida ikus liu maka estudante sira fila mai Timor-Leste tanba kauza hosi pandemia Covid-19 ne’e rasik no universidade sira rasik mak husu atu estudante sira hosi nasaun seluk ne’ebé sei estuda iha Xina obrigatoriamente tenke fila ba sira nia nasaun orijen.

“Ho situasaun no difikuldade sira ne’ebé estudante bolseiru sira enfrenta durante ne’e halo estudante lubuk ida mak deziste no la kontinua sira nia estudu liuliu ba estudante sira ne’ebé foti área estudu iha medisina no enjiñaria. Maski iha aula online maibé prátika laiha tanba fasilidade liuliu laboratóriu rasik iha Timor Leste seidauk iha kondisaun di’ak hanesan Xina,” Esmeraldito Ferreira hateten.

Advertisement

Parte asosiasaun antes ne’e iha ona komunikasaun ho parte governu maibé to’o oras-ne’e seidauk iha rezultadu.

Totál estudante Timoroan ne’ebé oras-ne’e sei iha Timor-Leste no seidauk fila ba kontinua estudu iha Xina hamutuk 130 no maioria estudante sira ne’e hetan bolus estudu hosi governu Xina.

Bolseiru hirak ne’e foti kursu iha área espesializada lubuk ida hanesan medisina jerál, enjiñaria, direitu, relasaun Internasionál no mós iha área ekonomia jestaun no sosiál inklui sira seluk.

Jornalista: Vito Salvadór

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Polítika

Iha informasaun, Xanana sei “tula-liman” ba Ramos-Horta rekandidata ba PR 2027-2032

Published

on

By

Hatutan.com, (08 Outubru 2026), Díli—Eleisaun Prezidensiál Timor-Leste  periódu 2027-2032 besik daudaun ona. Iha ona kandidatu lubuk ida mak hala’o sira-nia movimentu atu hanesan mini kampaña hodi prepara aan ba enfrenta eleisaun prezidénsial ne’ebé sei hala’o entre fulan-Marsu tinan 2027. 

(more…)

Continue Reading

Polítika

Governu submete proposta OJE 2027 billaun 2.5 USD ba Parlamentu Nasionál

Published

on

By

Reportajen: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading
Advertisement

Trending