Connect with us

Polítika

KM Aprova Projetu Dekretu-Lei Haat

Published

on

Hatutan.com, (20 Outubru 2021), Díli—Konsellu Ministru (KM) aprova ona projetu Dekretu-Lei haat ne’ebé aprezenta hosi Vise-Primeira Ministra no Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun, Armanda Berta dos Santos, iha Tersa (20/10/21).

Reuniaun Konsellu Ministru (KM). Média/GPM

Projetu Dekretu-Lei haat ne’e maka, Primeiru, alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei númeru 20/2017, loron 24 fulan-Maiu, ne’ebé aprova rejime inskrisaun no obrigasaun kontributiva iha ámbitu rejime kontributivu seguransa sosiál nian. 

Projetu Dekretu-Lei ida ne’e ninia obetivu atu, estende rejime ne’e ba grupu traballadór foun sira; Kurize aspetu balun iha baze insidénsia kontributivu nian no halu’an númeru eskalaun adezaun fakultativa nian; Asegura protesaun no enkuadramentu traballadór sira hodi halo atividade profisionál temporariamente iha estranjeiru; no Garante tratamentu ne’ebé hanesan ba traballadór sira hotu, liuhusi halakon norma ne’ebé impoin plafond ida iha kontribuisaun ne’ebé tenke selu no ninia benefísiu ne’ebé sei simu ba traballadór sira ne’ebé ho kontratu termu sertu iha Administrasaun Públika.

Segundu, alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei númeru 17/2017, loron 24 fulan-Maiu, no ba Dekretu-Lei númeru 19/2017, loron 24 fulan-Maiu, ne’ebé aprova rejime jurídiku kona-bá Pensaun ba Invalidéz no Ferik-katuas no rejime Jurídiku prestasaun nian bainhira ema mate iha ámbitu rejime kontributivu seguransa sosiál. 

Advertisement

Projetu Dekretu-Lei ida ne’e ninia obetivu maka, Garante prinsípiu báziku rejime kontributivu nian, ne’ebé asosia ho devér atu kontribui ba direitu hodi simu prestasaun sosiál sira; Regula fórmula kálkulu nian kona-bá pensaun invalidéz no ferik-katuas ba traballadór-sira ne’ebé parsialmente abranje hosi rejime tranzitóriu nian ho direitu iha formasaun; Asegura katak ema ne’ebé kontribui ba reime jerál ne’e sempre hetan direitu ba pensaun ne’ebé boot liu hosi valór Subsídiu Apoiu ba ferik-katuas no Inválidu sira, no Klarifika tratamentu ne’ebé atu fó ba ema bainhira mate ba efeitu Seguransa Sosiál nian.

Terseiru, Alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei númeru 19/2008, loron 19 fulan-Juñu, ne’ebé aprova Subsídiu Apoiu ba Idozu no Inválidu sira. Ho konsiderasaun katak, bainhira diploma legál ne’ebé refere tiha ona tama iha vigór, seidauk iha rejime seguransa sosiál seluk iha Timor-Leste no ho konsiderasaun katak, reime kontributivu seguransa sosiál nian.

Ninia obetivu mak hakarak atu revee no adapta regra-jerál kona-bá akomulasaun hosi benefísiu sira, nune’e Dekretu-Lei ne’e bele sai justu ba sosiedade.

Kuartu, alterasaun dahuluk ba Dekretu-Lei númeru 55/2020, loron 28 fulan-Outubru, ne’ebé aprova konstituisaun Fundu Rezerva ba Seguransa Sosiál (FRSS) no oinsá atu define ninia Modelu Jestaun nian. 

Ho projetu Dekretu-Lei ne’e hakarak atu halo alterasaun ba limite sira investimentu nian iha asaun no dívida privada, hodi asegura “karteira referénsia” ida ne’ebé efetivamente kumpre objetivu sira hosi FRSS nian no mós aumenta márjen liberdade atuasaun Governu anualmente, tuir komportamentu ekonomia no merkadu nian.

Advertisement

Estende EE Loron 30

KM mós hafoin halo análize ba aprezentasaun kona-bá pontu situasaun epidemiolójika país-nian, ne’ebé halo hosi koordenadór-sira Sala Situasaun Sentru Integradu Jestaun Krize (SIJK), delibera atu propoin ba Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres Lú Olo, renovasaun Estadu Emerjénsia (EE), ba loron tolunulu tán, hahú hosi tuku 00:00 loron 30 fulan-Outubru tinan 2021 to’o tuku 23:59 loron 28 fulan-Novembru tinan 2021.

Ho hanoin katak, kauza determinante sira ne’ebé justifika ona deklarasaun Estadu emerjénsia no ninia renovasaun sira kontinua mantein, atu bele evita no neutraliza risku propagasaun sira hosi variante foun SARS-CoV-2.

Nune’e, bele proteje saúde públika no kapasidade resposta hosi Sistema Nasionál Saúde nian, Governu propoin ba Prezidente Repúblika katak, ho renovasaun Estadu emerjénsia nian, permite suspensaun ka restrisaun ba direitu no garantia fundamentál balun.

Jornalista: Rogério Cárceres

Advertisement

Continue Reading
Advertisement
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Polítika

Opozisaun kestiona prioridade orsamentu sira kontinua konsentra de’it ba setór petroliferu

Published

on

By

Jornalista: Felix Fernandes

(more…)

Continue Reading

Polítika

FRETILIN Kestiona no Duvida, Sé Mak Benefisiáriu Direta OJE 2027

Published

on

By

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

(more…)

Continue Reading

Nasionál

Programa Uma Dignu Avansa, Uma 25 Prontu atu Inaugura

Published

on

By

Hatutan.com (15 Outubro 2026), Díli-Governu sei halo inaugurasaun ba uma dignu hamutuk 25 iha munisípiu Manatuto, Postu Administrativu Natarbora, no Munisípiu Manufahi postu administrativu Fatuberliu, nu’udar parte husi programa uma dignu ne’ebé sei kontinua dezenvolve iha munisípiu sira seluk.

Inaugurasaun ne’e sei fó prioridade ba uma sira ne’ebé konstrusaun kompletu ona no prontu atu hetan utilizasaun husi família benefisiária, atu nune’e sira bele hahú hela iha uma foun ne’ebé seguru no dignu.

“Iha loron 22 agora ne’e ita sei halo inaugurasaun ba uma dignu primeiru iha Fatuberliu no depois tuir mai sei iha Natarbora, no restu ne’e sei iha prosesu, uma sira ne’ebé atu inaugura ne’e tenki prontu 100%. Ita tenki inaugura ona uma ne’e para ema bele hela ona, lae hein fali uma ne’ebé mak seidauk hotu dala ruma ema labele hela lalais, uma ne’ebé kompletu los ona mak iha Fatuberliu, dau-daun ne’e iha uma 25 mak ita sei halo inaugurasaun,” Dehan Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino ba Hatutan.com iha Ministérii Finansas, Aitarak-laran, Kuarta14/10/2026.

Iha faze tuir mai, iha mós planu atu halo estudu kona-ba konstrusaun uma tanba sei halo uma ho vertikál.

Advertisement

Programa uma dignu ne’e sai parte husi prioridade iha planu ministériu, depois durante tinan 20 independénsia, Governu fó atensaun bo’ot ba infraestrutura bázika, hanesan estrada, eletrisidade no bee-moos.

Agora, Governu hakarak aumenta investimentu iha setór uma, liu-liu atu garante katak juventude ho idade 18 ba leten bele asesu ba uma dignu.

“Ita iha moto katak ha’u nia uma mak ha’u nia moris mak sai nu’udar mensajen prinsipál husi programa ne’e. Uma la’ós de’it fatin atu hela, maibé mós símbolu dignidade, seguransa no estabilidade ba moris família ida,” Hatete Vise-Primeiru-Ministru

Programa ne’e sei kontinua to’o responde ba nesesidade populasaun, tanba iha konstituisaun hatete katak sidadaun hotu-hotu iha direitu atu asesu ba uma ne’ebé dignu no apropriadu.

Além husi fornese uma ne’e integra mós ho atividade ekonómika no dezenvolvimentu rurál, atu ajuda família benefisiária hasa’e rendimentu no hadi’a sira-nia kondisaun moris.

Advertisement

“Uma dignu ne’e integra mós ho oinsá mak atu hamenus kiak tanba ne’e mak ita integra ho atividade ekonomika, dezenbolvimentu rurál sei fasilita oinsá para sira bele iha rendimentu, tanba uma dignu sira ne’e sei selu la’os gratuita, selu mais kuandu nia rendimentu ne’e to’o ona $500 ba leten, katak tenki hadia nia ekonomia para ita halo uma nia dihnu iha laran tanba nia ekonomia komesa iha ona para bele halo manutensaun ba uma no bele iha sustentabilidade,” Assanami informa

Programa uma dignu ne’e mós sei liga ho edukasaun, liuhusi AHHA Education, ne’ebé sei oferese kursu lian Inglés no Portugés gratuitu ba labarik sira husi família benefisiária.

Além ne’e, kondisaun edukasaun no asesu ba eskola ne’ebé di’ak sei sai parte importante atu prepara labarik sira ba futuru, no ajuda sira iha oportunidade atu dezenvolve an no kontribui ba família no sosiedade.

“Konstrusaun uma ne’e tekniku sira hare’e katak maximu tau iha $40.000 mil mais agora sira atu hadia fali parese sei liu uitoan husi ida ne’e, mais realidade ne’e uma kuartu 4, uma ne’e se ita halo privadu mós ho $40.000 ne’e mós dala ruma ita la halo uma hanesan ne’e. Tanba ne’e mak ha’u husu ba tékniku sira tenki seriedade, survey no kompañia mós tenki iha lukru, tanba ne’e mak difikuldade kompañia mós dala ruma sira menan tiha tender mais la iha benefisiu, ida ne’e tékniku sira tenki hare’e para kada programa ka projetu ne’ebé mak ita halo tenki iha benefisiu ba kompañia para sira bele esforsu halo servisu,” Termina Assanami.

Jornalista: Maria Angelita Sandi Belo

Advertisement

Continue Reading

Trending